Od fundamentów dyscypliny, przez UX i sztuczną inteligencję, po wizualizację informacji
AIDA to cykl konferencji, który od 2018 roku łączy badaczy, projektantów, dydaktyków, studentów oraz przedstawicieli instytucji kultury i branży technologicznej. Wspólnym punktem spotkania jest architektura informacji — rozumiana nie tylko jako sposób porządkowania treści, lecz także jako praktyka projektowania zrozumiałych, użytecznych i odpowiedzialnych środowisk informacyjnych.
Pięć kolejnych edycji stworzyło kronikę przemian zachodzących w tej dziedzinie. Program konferencji rozwijał się wraz z technologią i potrzebami użytkowników: od pytań o definicje, metodologię i kształcenie architektów informacji, przez badania UX i projektowanie usług cyfrowych, aż po algorytmy, sztuczną inteligencję, dezinformację oraz wizualne sposoby wyjaśniania złożonych danych.
| 5 | 2018-2026 | 13 | 30+ |
|---|---|---|---|
edycji konferencji | osiem lat rozwoju | gości specjalnych | reprezentowanych instytucji |
Od idei dyscypliny do projektowania przyszłości
Każda edycja AIDA miała własny temat przewodni i własny język wizualny, ale wszystkie tworzą jedną opowieść: o tym, jak człowiek odnajduje sens w coraz bardziej złożonym świecie informacji. Konferencja nie ograniczała się do obserwowania zmian. Pozwalała je nazywać, badać i przekładać na praktykę projektową, edukacyjną oraz instytucjonalną.
AIDA 1 – Architektura informacji: badania, kształcenie, projektowanie
Pierwsza edycja, zorganizowana w 2018 roku, wyznaczyła fundamenty całego cyklu. Dyskusja koncentrowała się na architekturze informacji jako interdyscyplinarnym obszarze badań i kształcenia. Program obejmował metodologię, terminologię, kompetencje przyszłych absolwentów, projektowanie środowisk informacyjnych, badania użyteczności oraz wizualizację danych. Obecność Petera Morville’a i Andrei Resminiego nadała wydarzeniu od początku międzynarodową perspektywę i połączyła krakowskie środowisko naukowe z najważniejszymi nurtami światowej architektury informacji.
AIDA 2 – Od teorii i badań do użytecznej infosfery
Edycja z 2020 roku odbyła się w szczególnych warunkach pandemii i przeniosła obrady do przestrzeni zdalnej. W centrum znalazło się praktyczne zastosowanie architektury informacji: projektowanie produktów cyfrowych, wyszukiwanie eksploracyjne, wizualizacja, techniki badania użytkowników i ocena serwisów internetowych. Wystąpienie Erica Reissa podkreśliło znaczenie wspólnego języka projektowego, a sama formuła konferencji pokazała, że środowisko AIDA potrafi podtrzymać wymianę wiedzy także wtedy, gdy bezpośrednie spotkanie nie jest możliwe.
AIDA 3 – Architektura informacji z perspektywy UX
W 2022 roku konferencja mocniej zwróciła się ku doświadczeniom użytkownika. W programie spotkały się badania nawigacji i wayfindingu, eyetracking, analityka zachowań, projektowanie interfejsów, minimalizm, dostępność oraz edukacja UX. Karol Piekarski pytał o to, co ukrywają przed odbiorcami nawet poprawnie przygotowane wizualizacje danych, a Abby Covert mówiła o trendach i wyzwaniach architektury informacji. Warsztaty poświęcone wizualizacji informacji dopełniły program o wymiar praktyczny.
AIDA 4 – AI versus IA: architektura informacji w erze algorytmów
Czwarta edycja, zorganizowana w 2024 roku, postawiła architekturę informacji w samym środku debaty o sztucznej inteligencji. Prelegenci analizowali relacje między AI i UX, rolę algorytmów w projektowaniu taksonomii i systemów etykietowania, chatboty, zasady FAIR, cyberprzemoc, fake newsy, dostępność narzędzi generatywnych oraz bezpieczeństwo informacji. Joanna Jaworek-Korjakowska, Anna Pietruszka, Heather Hedden i Jorge Arango pokazali z różnych perspektyw, że odpowiedzialne projektowanie w erze AI wymaga zarówno technologicznej wiedzy, jak i świadomego porządkowania znaczeń.
AIDA 5 – Wizualizacja informacji: struktury, narzędzia, interpretacje
Piąta edycja w 2026 roku skupiła się na obrazie jako narzędziu rozumienia danych, komunikowania wiedzy i budowania zaufania. Program połączył infografikę naukową, statystykę publiczną, wizualne metafory informacji, taksonomie cyfrowych zasobów kultury, komunikację tekst–obraz, narracje wizualne i afektywne mapy. Jasiek Krzysztofiak przybliżył praktykę projektowania informacji w piśmie „Nature”, Monika Wałaszek przedstawiła ekosystem wizualizacji polskiej statystyki publicznej, a Dan Brown podjął temat architektury dezinformacji. Dyskusja objęła również uprzedzenia modeli AI i wizualne mechanizmy manipulacji w mediach cyfrowych.
Nauka spotyka praktykę
Siłą AIDA od początku było przekraczanie granic między środowiskiem akademickim a praktyką projektową. Obok referatów teoretycznych pojawiały się studia przypadków, prezentacje projektów, postery, panele dyskusyjne i warsztaty. Badacze mogli konfrontować swoje metody z realnymi problemami projektantów, a praktycy — osadzać codzienne decyzje w szerszym kontekście naukowym, etycznym i społecznym.
W programach kolejnych edycji powracały pytania o użyteczność serwisów, organizację zasobów cyfrowych, projektowanie nawigacji, tworzenie taksonomii, zachowania użytkowników i edukację przyszłych specjalistów. Z czasem dołączyły do nich zagadnienia odpowiedzialności algorytmów, ochrony odbiorcy przed manipulacją oraz komunikowania danych w sposób przejrzysty i wiarygodny. Dzięki temu AIDA pozostawała blisko problemów, które rzeczywiście zmieniały projektowanie informacji.
Międzynarodowe głosy, polska sieć współpracy
Gośćmi specjalnymi konferencji byli uznani badacze, autorzy i projektanci z Polski i zagranicy, m.in. Peter Morville, Andrea Resmini, Eric Reiss, Abby Covert, Heather Hedden, Jorge Arango i Dan Brown. Ich udział otwierał program na światową debatę o architekturze informacji, UX i projektowaniu, a jednocześnie wzmacniał dialog z polskimi ośrodkami naukowymi.
W pięciu edycjach uczestniczyli przedstawiciele ponad trzydziestu instytucji: uniwersytetów, bibliotek, muzeów, instytucji publicznych, firm technologicznych i organizacji branżowych. Wśród nich znalazły się m.in. UKEN, Uniwersytet Warszawski, Uniwersytet Jagielloński, Uniwersytet Śląski, Uniwersytet Łódzki, Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Uniwersytet Wrocławski, AGH, Nature, Enterprise Knowledge i Urząd Statystyczny w Krakowie. Ta różnorodność sprawiła, że AIDA stała się miejscem spotkania wielu zawodowych języków i perspektyw.
Partnerstwo, które buduje ciągłość
Rozwój konferencji wspierali sponsorzy, patroni i partnerzy instytucjonalni. W kolejnych latach w wydarzenie angażowały się m.in. Aleph Polska, MOL, EBSCO, BonaSoft, Traffic Peaks i Arfido, a patronaty obejmowały organizacje branżowe, instytucje publiczne i media akademickie. Ich obecność wzmacniała praktyczny wymiar spotkania i pozwalała zestawiać perspektywę naukową z doświadczeniem rynku, bibliotek, instytucji kultury oraz administracji publicznej.
Dorobek, który pracuje dalej
Dorobek AIDA nie kończy się wraz z ostatnią sesją konferencji. Programy, abstrakty, prezentacje, publikacje i fotorelacje tworzą otwarte archiwum rozwoju architektury informacji w Polsce. Pokazują, jak zmieniały się pytania badawcze, narzędzia projektowe i oczekiwania użytkowników — oraz jak konsekwentnie rosło znaczenie odpowiedzialnego projektowania informacji.
Po pięciu edycjach AIDA jest czymś więcej niż cyklem wydarzeń. To społeczność, w której teoria spotyka praktykę, doświadczenie uznanych ekspertów łączy się z głosem młodych badaczy, a architektura informacji pozostaje żywą dyscypliną reagującą na najważniejsze wyzwania cyfrowego świata.
Poznaj historię konferencji AIDA